Tabor Jan, pseud. Jawor (1881–1955), działacz ludowy, poseł na sejmy i do Krajowej Rady Narodowej.
Ur. 4 XII w Bogdanowie (pow. miechowski) w rodzinie chłopskiej, był synem Tomasza i Marianny z domu Gierat. Miał braci Michała i Szczepana.
Po ukończeniu szkoły ludowej w Kozłowie (pow. miechowski) T. pracował w gospodarstwie ojca w Bogdanowie i kształcił się samodzielnie. Od r. 1903 służył w armii rosyjskiej w Moskwie. Po wybuchu w styczniu 1905 rewolucji uczestniczył tam w zebraniach komitetu nielegalnej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji. Zdemobilizowany t.r., wrócił do Bogdanowa i pracował we własnym gospodarstwie. Włączył się w działalność nielegalnej PPS i wstąpił do jej komitetu w Kozłowie, kierowanego przez Aleksandra Piątka; zagrożony aresztowaniem ukrywał się przez kilka miesięcy. Współpracę z PPS zakończył w r. 1906, po czym w r. 1908 związał się z działaczami ludowymi, Ireną Kosmowską i Tomaszem Nocznickim, skupionymi wokół wydawanego w Warszawie tygodnika „Zaranie”, redagowanego przez Maksymiliana Malinowskiego. We współpracy z kierowanym przez Nocznickiego Tow. Kółek Rolniczych im. Stanisława Staszica założył T. w r. 1912 Kółko Rolnicze w Kozłowie; prowadził jego działalność gospodarczą i oświatową. Ponadto w Kozłowie i Kamionce (pow. miechowski) założył mleczarnie oraz Gminne Kasy Pożyczkowo-Oszczędnościowe.
Po wybuchu pierwszej wojny światowej T. uniknął wcielenia do armii rosyjskiej. Gdy 7 VIII 1914 do Miechowa wkroczyła dowodzona przez Tadeusza Kasprzyckiego 1. Komp. Kadrowa, wszedł do powołanego tam wtedy Komisariatu Wojskowego Rządu Narodowego (od 5 IX t.r. Komisariat Polskiej Organizacji Narodowej); z jego ramienia prowadził werbunek do formowanych od końca sierpnia 1915 Leg. Pol. Wstąpił także do tajnej POW. Oskarżony przez Austriaków o zdradę i więziony w Miechowie i Wodzisławiu (pow. jędrzejowski), został przed sądem polowym uniewinniony. Wstąpił do powołanego 5 XII t.r. w Warszawie PSL i w r. 1916 organizował koła Stronnictwa w pow. miechowskim. Równocześnie od t.r. kierował POW w Kozłowie; zorganizował tam także biuro Rady Głównej Opiekuńczej. Jako członek w l. 1916–17 rady szkolnej w Kozłowie doprowadził do powstania tam szkoły powszechnej, a także szkoły rolniczej w Nieszkowie (pow. miechowski). W l. 1917–18 brał udział w organizowaniu w Racławicach (pow. miechowski) obchodów kościuszkowskich i podczas tych uroczystości uczestniczył 8 V 1917 w tajnej konferencji z Jakubem Bojką i prezesem PSL, Błażejem Stolarskim. W czerwcu t.r. wszedł do zarządu koła powiatowego PSL w Miechowie, a 28 I 1918 do Zarządu Głównego tej partii. Od stycznia t.r. do lutego 1919 zasiadał w miechowskim sejmiku powiatowym. Z ramienia PSL zorganizował w pow. miechowskim protesty przeciw zawartemu w Brześciu 9 II 1918 traktatowi między państwami centralnymi a Ukraińską Republiką Ludową; był w tym okresie inwigilowany przez żandarmerię austriacką. Dn. 2 VI t.r. uczestniczył w Krakowie w Zjeździe Inteligencji Ludowej, działaczy PSL «Piast», PSL «Lewicy» i PSL z Król. Pol. Wszedł do powołanej wtedy Nieustającej Komisji Zjazdowej, która realizowała skierowane przeciw Radzie Regencyjnej uchwały partii ludowych, opowiadające się za reformą rolną, zjednoczeniem ruchu ludowego i współdziałaniem z partiami robotniczymi. Również w Krakowie uczestniczył 24 IX w zebraniu działaczy PSL «Piast» oraz działających w Król. Pol. PSL i Zjednoczenia Ludowego. Po rozpoczęciu we Lwowie 1 XI walk polsko-ukraińskich wysyłał do tego miasta ochotników POW. Po przekształceniu 2 XI PSL w PSL «Wyzwolenie» nadal wchodził w skład jego Zarządu Głównego.
W dn. 10–11 XI 1918 uczestniczył T. w pow. miechowskim w rozbrajaniu żołnierzy austriackich, a w niepodległej Polsce służył krótko w stopniu chorążego w 10. pp WP. Brał udział 30 XI t.r. w II Zjeździe Inteligencji Ludowej w Tarnowie. W wyborach do Sejmu Ustawodawczego 26 I 1919 kandydował z listy PSL «Wyzwolenie» i zdobył mandat w okręgu nr 28 (powiaty olkuski i miechowski). Został wiceprezesem klubu parlamentarnego PSL «Wyzwolenie» oraz wszedł w skład powołanej 14 II t.r. sejmowej komisji konstytucyjnej. W sierpniu, m.in. z Malinowskim, złożył w kierowanym przez Stanisława Janickiego Min. Rolnictwa i Dóbr Państw. protest przeciw nielegalnej parcelacji majątków rolnych. Dn. 15 X został członkiem prezydium Klubu Sejmowego Ludowców, jednoczącego posłów PSL «Wyzwolenie» i PSL «Piast»; w styczniu 1920 na jego wniosek «Wyzwolenie» ten klub opuściło. Na zjeździe PSL «Wyzwolenie» w Warszawie (23–24 II 1919) został wybrany na sekretarza Zarządu Głównego Stronnictwa; od t.r. kierował też kołem PSL «Wyzwolenie» w Miechowie. Funkcję sekretarza Zarządu Głównego utracił 23 II 1920. W okresie wojny polsko-sowieckiej był od 1 VII 1920 do września t.r. zastępcą Jana Woźnickiego w Radzie Obrony Państwa. W marcu 1921 wszedł do Stałego Komitetu Wykonawczego związku klubów PSL «Wyzwolenie» i PSL «Lewica», wkrótce jednak Komitet zakończył działalność. Dn. 7 III 1922 został wiceprezesem Zarządu Głównego PSL «Wyzwolenie» i zrezygnował z kierowania kołem w Miechowie.
W wyborach do Sejmu I kadencji 5 XI 1922 zdobył T. mandat kandydując z listy PSL «Wyzwolenie» w okręgu nr 42 (powiaty: krakowski, chrzanowski, oświęcimski i miechowski). Należał do klubu parlamentarnego tego Stronnictwa, który po połączeniu się w listopadzie 1923 z grupą rozłamowców z PSL «Piast» przyjął nazwę Związek Polskich Stronnictw Ludowych «Wyzwolenie i Jedność Ludowa». Wcześniej, 11 III 1923, został T. odwołany z funkcji wiceprezesa PSL «Wyzwolenie»; odszedł też wtedy z jego Zarządu Głównego. Wznowił działalność w miechowskim sejmiku powiatowym oraz w jego Wydziale (Zarząd), a także wszedł w skład kieleckiej Rady Wojewódzkiej. Działając w Centralnym Związku Kółek Rolniczych w pow. miechowskim, powołał Spółdzielnię Rolniczo-Handlową, a w Kozłowie bibliotekę. W styczniu 1926 wystąpił z klubu parlamentarnego Związek Polskich Stronnictw Ludowych i m.in. z Janem Dąbskim i Janem Szafrankiem powołał nowe ugrupowanie – Stronnictwo Chłopskie (SCh). Kierował kołem tej partii w pow. miechowskim i 21 III t.r. wszedł w skład Rady Naczelnej SCh. W maju poparł zamach stanu marsz. Józefa Piłsudskiego, jednak w r. 1928 przeszedł z całym Stronnictwem do opozycji. Z listy SCh w wyborach do Sejmu II kadencji 4 III 1928 zdobył ponownie w okręgu nr 42 mandat poselski, który sprawował do rozwiązania Sejmu 30 VIII 1930. Poparł przystąpienie 9 IX t.r. SCh do sojuszu wyborczego Związek Obrony Praw i Wolności Ludu (tzw. Centrolew), ale w wyborach do Sejmu III kadencji 16 XI już nie kandydował. Z ramienia SCh prowadził pod koniec t.r. negocjacje z PSL «Piast» i PSL «Wyzwolenie», a na Kongresie Zjednoczeniowym partii 15 III 1931 w Warszawie był wiceprezesem prezydium; wszedł do Rady Naczelnej powołanego wtedy SL. Uważając za błąd bojkot zapowiedzianych na 8 i 15 IX 1935 wyborów parlamentarnych, wystąpił 8 VIII t.r. z SL i m.in. ze Stanisławem Wroną reaktywował SCh; ugrupowanie to nie zyskało jednak większych wpływów. W lutym 1937 wstąpił do kierowanego przez płk. Adama Koca Obozu Zjednoczenia Narodowego; wkrótce potem zawiesił działalność polityczną. Od r. 1933 kierował Spółdzielnią Rolniczo-Handlową «Rolnik» w Charsznicy (pow. miechowski).
W okresie okupacji niemieckiej założył T. w r. 1940 w Kozłowie gminną Spółdzielnię Rolniczo-Handlową. Od r. 1941 pracował w gm. Kozłów jako agronom. Włączył się w działalność konspiracyjną i t.r. powołał tamże koło SL «Roch». Współpracował także z ZWZ/AK, a od r. 1944 z BCh. Po wyzwoleniu w styczniu 1945 pow. miechowskiego spod okupacji niemieckiej wstąpił do SL współpracującego z PPR. Pozostał w nim także po przejściu we wrześniu t.r. większości działaczy do kierowanego przez Stanisława Mikołajczyka PSL. Został wtedy wiceprezesem krakowskiego zarządu woj. SL i kierował też jego miechowskim zarządem pow. Na I Kongresie SL został 16 I 1946 wybrany na drugiego wiceprezesa Rady Naczelnej, a 19 IX t.r. dokooptowano go z ramienia Stronnictwa do Krajowej Rady Narodowej, w miejsce Jana Rusina (zamordowanego 3 VII 1946 przez oddział konspiracyjnej Armii Polskiej w Kraju). W tym czasie mieszkał w Krakowie, gdzie kierował woj. zarządem Związku Samopomocy Chłopskiej. W wyborach do Sejmu Ustawodawczego 19 I 1947 zdobył mandat z listy państw. Bloku Stronnictw Demokratycznych, współtworzonego przez SL. W listopadzie 1949 został członkiem ZSL. Mandat posła pełnił do końca kadencji Sejmu 4 VIII 1952; zakończył wtedy działalność polityczną i wrócił do pracy w swoim gospodarstwie. Zmarł 10 VII 1955 w Bogdanowie, został pochowany na cmentarzu parafialnym.
W małżeństwie z Alodią z domu Huma (zm. 1976) miał T. córki Alodię i Ewę oraz synów Jana i Adama, żołnierza BCh.
Mołdawa, Ludzie władzy 1944–1991, W. 1991; Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego, W. 1989 (fot.); – Borkowski J., Ludowcy w II Rzeczpospolitej, W. 1987 I–II; tenże, Postawa polityczna chłopów polskich w latach 1930–35, W. 1970; Borkowski J. i in., Zarys historii polskiego ruchu ludowego, W. 1970 II; Cimek H., Elity polityczne ruchu chłopskiego w II Rzeczpospolitej, Rzeszów 2013; tenże, Elity ruchu ludowego w Polsce w latach 1944–1949, Rzeszów 2016; Dereń B., Polskie Stronnictwo Ludowe w Krakowskiem 1945–1947, W. 1998; Giza S., Jan Dąbski. Całe życie dla ludu, W. 1979; Guzik J., Racławickie wezwania, Wawrzeńczyce 1987; tenże, W obronie miechowskiej wsi 1939–1947, W. 1981; Halaba R., Stronnictwo Ludowe 1944–1946, W. 1966; Hemmerling Z., PSL „Wyzwolenie” w parlamentach II Rzeczpospolitej 1919–1931, W. 1990; Jachymek J., Myśl polityczna PSL Wyzwolenie 1918–1931, L. 1983; tenże, Polskie Stronnictwo Ludowe – Lewica 1913–1924, L. 1991; Kaczyński Z. i in., Kalendarium historii polskiego ruchu ludowego, W. 2008; Mieczkowski A., Geneza i działalność polityczna Stronnictwa Ludowego 1944–1949, L. 1987 s. 142, 156; Molenda J., Polskie Stronnictwo Ludowe w Królestwie Polskim 1915–1918, W. 1965; Obwód Miechowski w okupowanej Polsce 1916 r., Wiedeń 1916 s. 23; Piątkowski W., Dzieje ruchu zaraniarskiego, W. 1956; Powiat miechowski w Polsce w roku 1917, Wiedeń 1917 s. 29; Socha J., Stronnictwa ludowe po zamachu majowym, W. 1983; Weychert-Szymanowska W., Prawda o wolnej Polsce Ludowej, Piotrków 1915; Więzikowa A., Stronnictwa Chłopskie (1926–1931), W. 1963; – Lato S., Stankiewicz W., Programy Stronnictw Ludowych. Zbiór dokumentów, W. 1969; Materiały źródłowe do historii polskiego ruchu ludowego, W. 1966–7 I–III; Protokoły posiedzeń Prezydium Krajowej Rady Narodowej 1944–1947, Oprac. J. Kochanowski, W. 1995; Rzepeccy, Sejm i Senat 1928–33, (fot.); Rzepeccy, Sejm i Senat 1922–7; Rzepecki, Sejm 1919; Witos W., Moje wspomnienia, W. 1990 cz. 2; – „Dzien. Lud.” 1947 nr 16; „Gaz. Lud.” 1926 nr 3; „Sztandar Chłopski” 1937 nr 10; „Wyzwolenie” 1918 nr 41, 1920 nr 5, 1935 nr 40, 42; – AAN: Karta personalna z 21 IX 1946; Arch. Zakł. Hist. Ruchu Lud. w W.: Zespół PSL «Wyzwolenie»; USC w Kozłowie: Akt zgonu, sygn. 7/1955/K.
Janusz Gmitruk